Podczas Targów Idei ESG organizowanych przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu w Centrum Nauki Kopernik Ewa Gwiazda, członek zarządu Fundacji LOTTO im. Haliny Konopackiej, oraz Tomasz Prosiński, prezes Fundacji Mentalnie Równi, rozmawiali o wyzwaniach związanych ze zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży.
Telefony wykonywane za późno
Podczas debaty głos zabrał Tomasz Prosiński, współzałożyciel Fundacji Mentalnie Równi, który na co dzień koordynuje działania organizacji w szkołach na terenie całej Polski. Zaczęła od 8 tysięcy dzieci, dziś obejmuje opieką 78 tysięcy, a kończący się rok szkolny zamknie się wynikiem 120 tysięcy dzieci i 170 tysięcy dorosłych. Organizacja prowadzi ponad 60 lekcji dziennie, a w skali miesiąca realizuje ich przeszło tysiąc. Ta codzienna praca sprawia, że Prosiński obserwuje kryzys psychiczny młodych ludzi z bliska – nie przez statystyki, lecz przez konkretne historie.
Do fundacji regularnie dzwonią rodzice, często bezradni i zrozpaczeni. Opowiadają o próbach samobójczych swoich dzieci, samookaleczeniach czy uzależnieniach. Jak zauważa Prosiński, niemal zawsze są to telefony wykonywane już po fakcie. „Panie, ja nie wiem, co się stało. Do piątku było dobrze, a we wtorek dziecko próbowało się powiesić” – przytacza jedną z wielu rozmów.
Lootboxy: hazard w telefonie dziecka
Podczas debaty Tomasz Prosiński postanowił zacząć od prostego pytania. „Kto z państwa wie, czym są lootboxy?”. Na sali zapadła cisza. Większość dorosłych nie znała odpowiedzi. Dzieci – jak zauważył – wiedzą doskonale.
Lootboxy, czyli wirtualne skrzynki dostępne w darmowych grach mobilnych, obiecują losową nagrodę: nową broń, specjalny strój dla postaci czy dodatkowe bonusy. Na pierwszy rzut oka wydają się niewinnym elementem rozrywki. Jednak, jak tłumaczył Prosiński, mechanizm, który za nimi stoi, jest identyczny z tym, który wykorzystują kasyna.
– Hazardzista nie jest uzależniony od wygranej ani od przegranej. Jest uzależniony od momentu oczekiwania.
To właśnie chwila napięcia, gdy kulka na ruletce jeszcze się toczy, a bęben automatu nie zatrzymał się na ostatecznym wyniku, dostarcza najsilniejszych emocji. Dokładnie to samo przeżywa dziecko czekające na otwarcie wirtualnej skrzynki.
I dzieje się to nie raz czy dwa, ale nawet kilkanaście albo kilkadziesiąt razy dziennie. Za darmo, w telefonie, bez żadnych realnych ograniczeń wiekowych. Z czasem do Fundacji Mentalnie Równi zaczęły trafiać kolejne sygnały od zaniepokojonych rodziców. Opowiadali o nastolatkach, którzy nocami obstawiają zakłady sportowe – po złotówce, po kilka czy kilkadziesiąt razy. Nie dla pieniędzy, lecz dla samego pobudzenia i emocji towarzyszących oczekiwaniu na wynik.
Prosiński przywołał również dane z Wielkiej Brytanii, gdzie liczba uzależnień hazardowych wśród dzieci w ciągu ostatnich pięciu lat podwoiła się. Jeszcze większym zaskoczeniem okazały się jednak odpowiedzi samych polskich uczniów. Gdy Fundacja Mentalnie Równi zapytała ich, jakie tematy chcieliby poruszać na lekcjach wychowawczych, uzależnienia hazardowe znalazły się na trzecim miejscu – tuż za hejtem i komunikacją rówieśniczą, a przed depresją i uzależnieniem od nikotyny. Tego wyniku nie spodziewał się nikt.
Fundacja LOTTO: to ważny obszar naszej działalności
Fundacja LOTTO im. Haliny Konopackiej jest partnerem Fundacji Mentalnie Równi w programie edukacyjnym dotyczącym uzależnień cyfrowych i zdrowia psychicznego. Realizowany pilotaż objął już 10 tysięcy dzieci w ramach 456 zajęć prowadzonych bezpośrednio w szkołach.
– Bardzo mi się podoba to, jak Fundacja LOTTO podchodzi do komunikacji – mówił Prosiński. Na każdym materiale, który wychodzi, jest konkretny komunikat: ile szkół, ile dzieci, jaka skala, jaki okres, jakie wyniki. Do każdej kampanii dołączany jest raport. To jest dla mnie wzór tego, jak powinna wyglądać odpowiedzialna współpraca biznesu z organizacją pozarządową.
Fundacja LOTTTO współpracuje z Fundacją Mentalnie Równi zajmuje się profilaktyką zdrowia psychicznego i przeciwdziałaniem uzależnieniom.
Badania towarzyszące programowi mówią wprost: 80% rodziców twierdzi, że rozmawiało z dziećmi o zagrożeniach w sieci, a 81% dzieci mówi, że takiej rozmowy nigdy nie było.
Ewa Gwiazda podkreślała, że Fundacja LOTTO traktuje ten obszar jako element swojej odpowiedzialności. Dodatkowo, poza działaniami związanymi z uzależnieniami angażuje się też w edukację, jak technologię cyfrową można wykorzystać pozytywnie – m.in. w procesie resocjalizacji.
„W ostatnich latach powstały zupełnie nowe obszary uzależnień związane ze światem internetowym. My jako odpowiedzialna fundacja, bardzo się tym tematem interesujemy. Za część tych uzależnień odpowiadają dostawcy treści i dlatego angażujemy się, żeby im przeciwdziałać.”
Ewa Gwiazda, członek zarządu Fundacji LOTTO im. Haliny Konopackiej
Technologia w pomocy resocjalizacji
W trakcie debaty Ewa Gwiazda opowiadała również o projekcie „Cyber Aktywni”, realizowanym przez Fundację LOTTO we współpracy z Polskim Związkiem Esportu. Program opiera się na cyklu warsztatów w zakładach poprawczych, które wykorzystują popularność e-sportu jako punkt wyjścia do rozwijania praktycznych kompetencji cyfrowych i społecznych. Uczestnicy nie tylko rywalizują w rozgrywkach, ale uczą się także budowania własnej marki, autoprezentacji oraz podstaw przedsiębiorczości. Całość prowadzona jest przy wsparciu naukowym Uniwersytetu w Białej Podlaskiej, a efekty programu – jak podkreślała Gwiazda – są wyraźnie widoczne.
Mówiła o nich z dużym entuzjazmem, wskazując, że odpowiednio wykorzystane technologie i zainteresowanie światem gier mogą stać się nie tylko formą rozrywki, ale także narzędziem rozwijania kompetencji wśród młodych ludzi które przydają się daleko poza ekranem komputera.
