Konferencje i badania

II Ogólnopolska Konferencja Szkoleniowa „Diagnoza i terapia patologicznego hazardu, Warszawa, 19-21.10.2011

Już po raz drugi Fundacja LOTTO Milion Marzeń i Fundacja Zależni-Nie-Zależni zorganizowały wspólnie Ogólnopolską Konferencję Szkoleniową pt.: „Diagnoza i terapia patologicznego hazardu”. Konferencja odbyła się w dniach 19-21.10.2011 r. w warszawskim hotelu Hetman, przy ul. Kłopotowskiego 36 w Warszawie. Jej celem było uzupełnienie i poszerzenie specjalistycznej wiedzy na temat udzielania profesjonalnej pomocy osobom uzależnionym od hazardu oraz osobom grającym ryzykownie – głównymi odbiorcami byli specjaliści terapii i psychoterapii uzależnień oraz osoby uczestniczące w programach podwyższania kwalifikacji zawodowych. Wykłady i zajęcia warsztatowe poprowadzili: dr Bogusław Habrat, Anita Pindiur, Roman Pomianowski, doc. dr hab. Ryszard Romaniuk, Louis Weigele i dr Bohdan Woronowicz.

Konferencja naukowa „Patologiczny hazard – diagnoza i psychoterapia”, Kraków, 30.09.2011

Krakowskie Centrum Terapii Uzależnień i Fundacja LOTTO Milion Marzeń zorganizowały konferencję pt. „Patologiczny hazard – diagnoza i psychoterapia”. Konferencja odbyła się 30 września 2011 w Krakowie. Wśród wykładów mogliśmy wysłuchać wystąpienia pt. Kobieta, mężczyzna i gry hazardowe. Czy uzależnienie od hazardu jest męską chorobą, który wygłosiła wybitna specjalistka, Małgorzata Znaki – psycholog kliniczny, filolog, specjalista terapii uzależnień, pracownik naukowy i wykładowca na Uniwersytecie Medycznym w Wiedniu. Partnerem konferencji było Krakowskie Stowarzyszenie Terapeutów Uzależnień. Ponadto, konferencja została objęta honorowym patronatem przez  Prezydenta Miasta Krakowa Jacka Majchrowskiego. Współpracowaliśmy także z Casinos Poland Sp.z.o.o., a patronat medialny objęło Radio Kraków oraz portal www.krakow.pl. Do współpracy w prezentowaniu wykładów i  warsztatów zaprosiliśmy specjalistów z Wiednia, Gniezna, Warszawy i Krakowa. Podczas konferencji porównywaliśmy wiedzę oraz organizację form leczenia dla hazardzistów w Austrii i w Polsce, analizowaliśmy profil pacjenta zgłaszającego się do ośrodków terapii, sprawdzaliśmy znaczenie płci i wieku rozwojowego, w kontekście ryzyka rozwoju uzależnienia. Uczyliśmy technik diagnozowania oraz prowadzania terapii indywidualnej i grupowej. Uczestnicy zapoznali się z ideą  programu odpowiedzialna gra (wystąpienia – Fundacja LOTTO Milion Marzeń , Spółka Casinos Poland) w związku z grami loteryjnymi oraz grami w kasynach w Polsce. Adresatami byli psychologowie, psychoterapeuci specjalizujący się w pomocy osobom uzależnionym.

Konferencja naukowa „Hazard – skala zjawiska, problemy, perspektywy”, Warszawa, 10.06.2011

W dniu 10 czerwca 2011 roku w Warszawie Fundacja LOTTO Milion Marzeń wspólnie z Fundacją Zależni-Nie-Zależni zorganizowała konferencję naukową pn. „Hazard – skala zjawiska, problemy, perspektywy”. Celem Konferencji była prezentacja wyników badań nad uwarunkowaniami oraz rozpowszechnieniem hazardu na świecie i w Polsce (w tym hazardu patologicznego), stworzenie środowiska zainteresowanego podjęciem badania tego zjawiska oraz poszukiwanie sposobów zapobiegania ryzykownym zachowaniom związanym z grami hazardowymi. Uczestnikami konferencji było około 100 osób zajmujących się badaniami naukowymi nad zachowaniami ryzykownymi związanymi z hazardem, specjalistów pracujących z osobami zgłaszającymi się po pomoc w związku z uzależnieniem lub z ryzykownym uprawianiem hazardu, przedstawiciele instytucji prowadzących gry hazardowe, przedstawiciele instytucji stanowiących prawo oraz zainteresowanych ograniczeniem patologii związanych z hazardem. W konferencji wzięli też udział wybitni specjaliści w tej dziedzinie:

  • Izabela Ramona Todiriţă (Rumunia),
  • Malcolm Bruce (Wielka Brytania),
  • Robert Murray (Kanada),
  • Pieter Remmers (Holandia).

Konferencja naukowa „Gra o życie – hazard i uzależnienia wirtualne”, Lublin, 1.06.2011

Konferencja „Gra o życie. Hazard i uzależnienia wirtualne” odbyła się dnia 01 czerwca 2011 roku na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Organizatorami byli pracownicy Katedry Psychoprofilaktyki Rodziny Instytutu Nauk o Rodzinie Wydziału Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II: dr Bernadeta Lelonek-Kuleta, mgr Karolina Komsta, mgr Julia Sak, z opiekunem naukowym ks. dr Jarosławem Jęczeniem – Dyrektorem Instytutu. Współorganizatorami konferencji byli: Fundacja LOTTO Milion Marzeń oraz Stowarzyszenie Rodzina z Puław. Tematyka konferencji koncentrowała się wokół tzw. „nowych” uzależnień, wśród których szczególnie nasilony charakter ma uzależnienie od gier hazardowych, gier komputerowych, komputera i internetu. Założeniem było stworzenie platformy współpracy między środowiskami, która w przyszłości zaowocowałaby wspólnie podejmowanymi inicjatywami zmierzającymi do lepszego poznania rozpowszechniających się nowych uzależnień oraz tworzenia środków zapobiegawczych i leczniczych.

Konferencja szkoleniowa „Diagnoza i terapia patologicznego hazardu”, Warszawa, 27-29.10.2010

Ogólnopolska konferencja szkoleniowa „Diagnoza i terapia patologicznego hazardu„, która odbyła się w dniach 27-29.10.2010 roku w Warszawie, była pierwszym z cyklu planowanych przez Fundację LOTTO Milion Marzeń działań w zakresie analizy i prewencji problemu uzależnienia od hazardu. Konferencja przygotowana została z myślą o podniesieniu kwalifikacji terapeutów i psychologów z całej Polski, zajmujących się problematyką uzależnień. Była to pierwsza z cyklu inicjatyw związanych z prowadzonym przez Fundację programem Bezpieczna Gra. Organizatorami konferencji były Fundacja LOTTO Milion Marzeń oraz Fundacja Zależni-Nie-Zależni. Do współpracy zaproszeni zostali eksperci ze Stanów Zjednoczonych, którzy wyrazili chęć podzielenia się z naszymi specjalistami swoim bogatym doświadczeniem. Pomogli  także w przygotowaniu materiałów pomocnych w prawidłowym diagnozowaniu i leczeniu osób z problemem patologicznego hazardu. Prelegenci:

  • Anita Maria Pindiur – psycholog, specjalistka leczenia hazardu, dyrektor kliniczny ośrodka leczenia uzależnień The Way Back Inn w Chicago.
  • Ryszard Romaniuk – doc. dr hab., neurofizjolog, specjalista leczenia uzależnień ze Szpitala Weteranów (VA) w Brecksville w stanie Ohio, a jednocześnie wykładowca Mandel School of Applied Social Sciences i Cuyahoga Community College w Cleveland. Członek zarządu The Alcohol, Drug Addiction and Mental Health Services Board of Cuyahoga County.
  • Louis Weigele – terapeuta uzależnień i superwizor z 30-letnim stażem w leczeniu osób uzależnionych od hazardu, wykładowca Mandel School of Applied Social Sciences Case Western Reserve University w Cleveland. Były prezydent Ohio Council on Problem Gambling i członek zarządu National Council on Problem Gambling.
  • Bohdan Tadeusz Woronowicz – dr n. med. specjalista psychiatra, specjalista seksuolog, certyfikowany specjalista i superwizor psychoterapii uzależnień. Twórca i wieloletni kierownik Ośrodka Terapii Uzależnień w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Prezes Fundacji „Zależni-Nie-Zależni”.

BADANIA

Badanie „Uzależnienie od hazardu”, luty 2011

Na zlecenie Fundacji LOTTO Milion Marzeń, w dniach 9-28 lutego 2011 roku Centrum Badania Opinii Społecznej CBOS przeprowadziło ogólnopolskie badanie skali uzależnienia od hazardu w Polsce. Łącznie dokonano 3000 wspomaganych komputerowo (CAPI) wywiadów ankieterskich na ogólnopolskiej grupie reprezentatywnej w wieku 18+. W opinii respondentów Fundacji Centrum Badania Opinii Społecznej, najwyższą „zdolność uzależniania” mają automaty o niskich wygranych (prawie 40% grających ma objawy nałogu). Na tle pozostałych gier, gry liczbowe i zdrapki LOTTO są dość bezpieczne – poniżej 3% grających wykazuje ryzyko zwiększonej podatności na uzależnienia. Faktyczna liczba osób uzależnionych od gier na pieniądze (automaty, karty, zakłady bukmacherskie, gry liczbowe, zdrapki, konkursy SMS itp.) może być wyższa niż 3,9%. Z badania wynika, że w społeczeństwie jest wysoka świadomość możliwości uzależnienia się od gier na pieniądze (automaty, karty, zakłady bukmacherskie, gry liczbowe, zdrapki, konkursy SMS itp.) – ponad 95% badanych uważa, że jest to zdecydowanie lub raczej możliwe. 40% respondentów uczestniczy w grach liczbowych LOTTO. Warto podkreślić, że tylko 2,5% badanych grających w gry liczbowe i 2,6% w zdrapki wykazuje ryzyko zwiększonej podatności na uzależnienia. W przypadku grających na automatach o niskich wygranych (AoNW) proporcje są odwrotne – 3,4% badanych deklaruje że gra na automatach, blisko 40% z nich wykazuje symptomy uzależnienia. Można zatem stwierdzić, że LOTTO dostarcza powszechnej i taniej rozrywki o minimalnym ryzyku uzależnienia. Wysokie obroty AoNW, zakładów bukmacherskich oraz kasyn koncentrują się na stosunkowo niewielkiej części populacji i w opinii respondentów niosą ze sobą wyraźnie większe ryzyko uzależnienia. Uczestnictwo w grach nie oznacza bowiem podobnych proporcji udziału w rynku, o czym dobitnie świadczą dane za pierwsze półrocze 2010 opublikowane przez Ministerstwo Finansów

Badanie „Uzależnienie od hazardu w oczach terapeutów uzależnień”, czerwiec 2010

Pierwsze osoby mające objawy uzależnienia od automatów oraz innych gier hazardowych zaczęły docierać do poradni zdrowia psychicznego mniej więcej od 2004-2005 roku – stwierdzają terapeuci w badaniach Uzależnienie od hazardu w oczach terapeutów uzależnień. Natomiast szczególne nasilenie tego zjawiska to ostatnie 2-3 lata. Zdaniem terapeutów problemy z uzależnieniem zawsze towarzyszyły zjawisku hazardu, zatem szukanie ich korzeni jest równoznaczne z szukaniem początków hazardu. Jednak w polskich realiach przed 1989 rokiem zjawisko uzależnienia było raczej marginalne ze względu na niedużą dostępność gier hazardowych. Dostępne były właściwie jedynie gry Totalizatora Sportowego, wyścigi konne na warszawskim Służewcu, prywatnie organizowane gry karciane oraz „zakamuflowane” kasyna. Obecnie, wedle przeprowadzonych badań można stwierdzić, iż ilość osób uzależnionych od gier hazardowych to w przybliżeniu 35 tysięcy osób (tj. osób, które leczą się od tego typu uzależnienia w placówkach z listy PARPA), w tym uzależnienie od gier Lotto to 6 tysięcy osób, co stanowi około 16% wszystkich uzależnionych od hazardu. Błąd oszacowania jest trudny do precyzyjnego zdefiniowania, zakłada się, że jest nie mniejszy niż 12%, należy więc założyć, że wynik będzie mieścił się w przedziale między 5,5 a 6,5 tysiąca osób. UZALEŻENIENIE OD HAZARDU Uzależnienie od hazardu jako jednostka chorobowa zostało sklasyfikowane po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych w latach 80-tych. Obecnie uzależnienie od hazardu jako jednostka chorobowa jest sklasyfikowana w:

  • DSM 4 – (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i
  • ICD 10 – (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) klasyfikacji Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO) – w podkategorii „Uzależnienia spowodowane używaniem substancji psychoaktywnych”.

Jest to uzależnienie, które z jednej strony ma mniejsze konsekwencje fizjologiczne i biologiczne dla uzależnionego niż uzależnienie od substancji psychoaktywnych – jest zdecydowanie mniej inwazyjnym uzależnieniem i nie powoduje takiego wyniszczenia organizmu.Z drugiej jednak strony sprawia, że jest to „czyste” uzależnienie psychiczne, przez co uzależniony pozbawiony jest naturalnego mechanizmu obronnego, jakim jest jego organizm. Alkoholik nie jest w stanie (poza statystycznie skrajnymi przypadkami) wypić więcej niż zaakceptuje jego organizm. Z kolei uzależniony od hazardu nie odczuwa fizjologicznej granicy, jaką stawia jego ciało. AUTOMATY, INTERNET I ZAKŁADY BUKMACHERSKIE A LOTTO Za najbardziej niebezpieczne uznano automaty do gry –  wiąże się to z szeregiem czynników społecznych i psychologicznych, w skład których wchodzi powszechna dostępność salonów (powszechne w miastach, przy drogach, na dworcach), co powoduje, że stanowią one pokusę dla grup społecznych wcześniej niemających dostępu do hazardu (młodzież, osoby o niższym uposażeniu, mieszkańcy małych miejscowości). Za kolejne, sprzyjające uzależnieniu z podobnych przyczyn (łatwa dostępność), uznano hazard internetowy oraz zakłady bukmacherskie. Gry Lotto postrzegane są jako gry o niskich skutkach ubocznych i raczej niskim zagrożeniu społecznym. Są jednak wyjątki od tej opinii i terapeuci przytaczają przypadki uzależnienia od gier Lotto. „Pozytywnym” aspektem gier Lotto (szczególnie Lotto oraz Mini Lotto) jest tzw. opóźnienie wygranej. Losowania bowiem odbywają się 2-3 razy w tygodniu, co powoduje efekt „wychłodzenia” głowy gracza – po wypisaniu i oddaniu kuponu wraca on do codziennych czynności.  Biorąc pod uwagę wyniki badań, terapeuci podkreślili jak ważne jest przeprowadzanie kampanii społecznych i edukacyjnych, mając na uwadze fakt, iż niezbyt duża jest samoświadomość społeczna dotycząca szkodliwości zjawiska hazardu, co w zestawieniu z dostępnością różnych form hazardu, może mieć duże konsekwencje społeczne. Badanie Uzależnienie od hazardu w oczach terapeutów uzależnień zostało przeprowadzone jesienią 2010 przez niezależny instytut badawczy ARC Rynek i Opinia. Do badania zaproszono terapeutów którzy mają 5 lat praktyki w zawodzie, leczyły przynajmniej 3 osoby uzależnione od gier hazardowych w ostatnim roku, pracują w ośrodkach zlokalizowanych w miastach wojewódzkich oraz powiatowych. Badaniem objęto 16 województw, a w każdym województwie – ośrodki zlokalizowane w miastach wojewódzkich i powiatowych. INFORMACJE O BADANIU Jeszcze przed powołaniem Fundacji wiadomym było, że jedną z głównych luk dotyczących problemów związanych z uzależnieniami od hazardu jest brak wystarczającej wiedzy związanej z uzależnieniami tego rodzaju. Dlatego też za pierwszy cel Fundacja postawiła sobie przeprowadzenie badań dotyczących skali zjawiska uzależnienia od hazardu w Polsce. Celem badania było sprawdzenie, jaki odsetek osób leczonych z powodu uzależnienia od hazardu stanowią osoby uzależnione od gier oferowanych przez Totalizator Sportowy sp. z o.o. Badanie zostało zrealizowane metodą CATI (Computer Assisted Telephone Interview) zgodnie ze standardami obowiązującymi w branży badawczej. Badanie przeprowadzono w równym podziale na 16 województw. W sumie liczba ankietowanych wyniosła 182 osoby – w ramach badania zrealizowano:

  • 112 wywiadów z pracownikami ośrodków z listy PARPA,
  • 34 wywiadów z terapeutami z pracowni prywatnych,
  • 36 ankiet zrealizowanych w trakcie konferencji organizowanej przez Fundację Milion Marzeń w dniach 27-29.10.2010 roku na temat terapii uzależniania od hazardu.

Do badania zaproszono terapeutów, którzy:

  • mają 5 lat praktyki w zawodzie,
  • leczyli przynajmniej 3 osoby uzależnione od gier hazardowych w ostatnim roku,
  • pracują w ośrodkach zlokalizowanych w miastach wojewódzkich oraz powiatowych.

Dodatkowo, w części jakościowej badania, przeprowadzono dwa zogniskowane wywiady grupowe (tzw. fokusy) z terapeutami uzależnień pracującymi w placówkach państwowych i prywatnych zlokalizowanych na terenie Warszawy oraz wywiad indywidualny z założycielem i prowadzącym jednej z pięciu warszawskich grup Anonimowych Hazardzistów. Badanie pokazało, że w skali roku terapeuci prowadzą średnio 6 uzależnionych wyłącznie od hazardu, 23 uzależnionych od hazardu z uzależnieniami krzyżowymi, natomiast w przypadku uzależnień od gier Lotto – średnio w skali roku terapeuci mają 3 uzależnionych. Na podstawie badań oszacowano, że ilość uzależnionych od gier hazardowych to w przybliżeniu 35 tysięcy osób (tj. osób, które leczą się na tego typu uzależnienia w placówkach z listy PARPA), w tym uzależnienie od gier Lotto to (przy uwzględnieniu błędu szacunkowego) ok. 5,5-6,5  tysięcy osób, co stanowi około 16% wszystkich uzależnionych od hazardu. Badanie wykazało także, że według terapeutów uzależnień działania Fundacji w zakresie edukacji społecznej na temat uzależnienia od hazardu oraz szkoleń na temat terapii uzależnienia od hazardu dla terapeutów byłyby potrzebne (74% pozytywnych odpowiedzi, z czego 44% ankietowanych odpowiedziała „zdecydowanie tak”, zaś 30% – „raczej tak”).

Badanie zostało przeprowadzone w 2010 roku na zlecenie Fundacji LOTTO Milion Marzeń przez ARC Rynek i Opinia.